Feestdagen verkend: Pesach

hagadah

Vrijdagavond 30 maart 2018 is het Sederavond, het belangrijkste ritueel van Pesach, wat dit jaar duurt tot zonsondergang op zaterdag 7 april. Tijdens Pesach wordt de Uittocht van Egypte herdacht, en dat betekent dat tijdens Pesach de vrijheid wordt gevierd die de Israëlieten tegemoet gingen toen zij vluchtten uit Egypte.

Het verhaal
Nadat Jozef in Egypte was gestorven werden de Israëlieten talrijker in Egypte. De nieuwe farao, die Jozef niet had gekend, was bang dat zij in geval van oorlog tussen Egypte en een ander land, partij voor de vijand zouden kiezen en maakte hen tot slaven. Hij besloot daarnaast om alle pasgeboren jongetjes van het Hebreeuwse volk te laten doden.

Eén baby werd echter verstopt en gevonden door de dochter van de farao. Zij noemde hem Mozes en zorgde voor hem. Toen hij volwassen was, vluchtte hij naar Midian, nadat hij een Egyptenaar had doodgeslagen. In Midian stichtte hij een gezin en had een ontmoeting met God, die hem de opdracht gaf om bij de farao de vrijlating van de Israëlieten te eisen. Dit deed hij, en na de gruwel van de tiende plaag stuurde de farao hen weg.
Continue reading “Feestdagen verkend: Pesach”

Feestdagen verkend: Poerim

Esther
Het boek Esther, waar de viering van Poerim op gebaseerd is.

Het verhaal
Koning Ahasveros verstootte zijn vrouw Vashti, omdat zij niet aan zijn bevelen gehoorzaam was. Hij besloot om een nieuwe vrouw uit te zoeken, en na een schoonheidswedstrijd van maanden nam hij Esther – die eigenlijk Hadassa heet – aan tot zijn vrouw. De oom van Esther, Mordechai, had haar aangeraden een andere naam aan te nemen, zodat het niet bekend zou zijn dat zij eigenlijk joden waren. Mordechai redde het leven van de koning door aan Esther te vertellen dat hij weet had van een plan voor een aanslag op de koning. Doordat Esther dit aan de koning vertelde, konden de beramers van het plan worden gedood.

Haman
Vervolgens stelde koning Ahasveros een nieuwe rechterhand aan: Haman, de zoon van Hammedatha, de Agagiet. Iedereen in het koninkrijk knielde voor hem, behalve Mordechai. Wanneer Haman daar lucht van kreeg, wilde hij alle joden in het rijk vermoorden, en vaardigde een wet uit met de stempel van de koning. Deze wet gebood iedereen in het rijk om op de dertiende van de maand Adar, de hand aan de joden te slaan en hun bezit te plunderen. Mordechai las het uitgezonden gebod en stelde Esther hiervan op de hoogte. Zij vroeg hem om samen met de rest van het joodse volk drie dagen te vasten voor haar, waarna ze zelf naar de koning zou gaan – iets wat tegen de wet was.
Continue reading “Feestdagen verkend: Poerim”

Feestdagen verkend: Tu Bishvat

Het Nieuwjaar van de Bomen
Zonsondergang vandaag tot zonsondergang morgenavond is het Tu Bishvat, ook wel het Nieuwjaar van de Bomen (Rosh ha’shanah la’ilanot). Deze dag is bedoeld om stil te staan bij de natuur en het vieren van de bomen. Dit wordt gedaan door het planten van nieuwe bomen en door verschillende soorten gedroogd fruit en noten te eten.

De dag valt op de vijftiende van de maand Shvat (het ‘tu’ in ‘Tu Bishvat’ staat voor de numerieke waarde van de letters tet en vav, die samen vijftien maken) en wordt genoemd in de Mishnah als één van de dagen waarop een bepaald ‘nieuw jaar’ begint. In vroegere tijden was het voor de boeren belangrijk om deze dag te onthouden, zodat ze precies wisten wanneer ze hun geoogste fruit naar de tempel moesten brengen om te kunnen worden geofferd als eerste fruit van het vierde jaar. Het was in principe niet meer dan de datum waarop een nieuwe agrarische cyclus zou beginnen te lopen.
Continue reading “Feestdagen verkend: Tu Bishvat”

Feestdagen verkend: Chanoekah

 

Chanoekah
Chanoekah staat weer voor de deur, en daarmee ook het besef dat ik als beginnend studente Hebreeuwse taal en cultuur, eigenlijk geen weet van de oorsprong van dit achtdaagse joodse feest heb. Omdat ik weet dat ik daarin niet de enige ben, begon ik met een peiling van de associaties die mensen om mij heen hebben wanneer zij het woord Chanoekah horen. Hoewel bij velen woorden te binnen schoten als chanukiyah, sufganiyot, dreidel, kaarsjes en samen zijn, werd ook veelvuldig de link gelegd met de sitcom Friends en door een enkeling werd gesteld dat het een Amerikaanse feestdag is. Nu mijn kennis niet verder gaat dan dat er lichtjes worden aangestoken en er traditionele lekkernijen worden gegeten, besloot ik me te verdiepen in de herkomst van het feest.
Continue reading “Feestdagen verkend: Chanoekah”

Lezing: ‘De joden van Suriname: een gekleurde geschiedenis.’


In 2015 presenteerde het Joods Historisch Museum ‘Joden in de Cariben. Vier eeuwen geschiedenis in Suriname en Curaçao’. Deze tentoonstelling vertelde het verhaal van de joodse gemeenschappen die zich vanaf de zeventiende eeuw vanuit Amsterdam vestigden in de Nederlandse koloniën in de Nieuwe Wereld. Op 18 april zal conservator Julie-Marthe Cohen een beeld geven van de historische context van deze koloniale geschiedenis en antwoord geven op de vraag waarom vandaag de dag de joden van Curaçao nog steeds een witte elite zijn en die van Suriname deel uitmaken van een gekleurde middenklasse.
Continue reading “Lezing: ‘De joden van Suriname: een gekleurde geschiedenis.’”

‘Een smerige, fel antisemitische brochure.’

stadinoorlogvolkskrant
Zijn jullie al naar de Stad in oorlog, Amsterdam 1940-1945 in foto’s in het Stadsarchief geweest? De tentoonstelling toont onder meer bijzondere foto’s van de foute fotograaf Franz Anton Stapf. In Amsterdam probeerde hij – zij het met weinig succes – een fotopersbureau op te zetten. Toen de Duitsers Nederland binnenvielen kreeg Stapf een belangrijke positie in het propaganda-apparaat.
Continue reading “‘Een smerige, fel antisemitische brochure.’”

Studiedag: De uitdaging van Holocausteducatie.

studiedagholocausteducatie
Zaterdag 8 april organiseert CIDI een studiedag voor middelbare schooldocenten, docenten in de bovenbouw van de basisschool, docenten in opleiding en medewerkers van antidiscriminatiebureaus. Op deze dag leren docenten in verschillende workshops hoe om te gaan met ‘de uitdaging van Holocausteducatie’.
Continue reading “Studiedag: De uitdaging van Holocausteducatie.”

Ewoud Sanders: Levi’s eerste kerstfeest.

ewoudsanders
Op vrijdag 3 maart verdedigt historicus en journalist Ewoud Sanders zijn proefschrift Levi’s eerste kerstfeest. Jeugdverhalen over jodenbekering, 1792-2015. Geïnteresseerden zijn van harte uitgenodigd om hierbij aanwezig te zijn. De ceremonie begint om 12:30 uur en duurt tot rechtstreeks 13:45 uur. Aansluitend is er een receptie tot 15:00 uur (met Limburgse vlaai en koosjere gemberbolussen).
Continue reading “Ewoud Sanders: Levi’s eerste kerstfeest.”

Lezingenserie: De Joodse Conditie in een Postkoloniaal Tijdperk.

lezingenseriemenassehjoodseconditie
Het Menasseh ben Israel Instituut organiseert een lezingenserie, die gehouden zal worden in De Nieuwe Liefde. Door middel van lezingen en een debat wordt de historische ontwikkeling en de huidige staat van verhoudingen tussen bijvoorbeeld joden en moslims onderzocht, en wat dit betekent voor de joodse conditie van vandaag de dag.
Continue reading “Lezingenserie: De Joodse Conditie in een Postkoloniaal Tijdperk.”

Lezing: ‘Undeclared Wars with Israel’.

undeclaredwarswithisrael
7 februari komt historicus Jeffrey Herf, auteur van Undeclared Wars with Israel, naar Spui25, waar hij o.a. zal spreken over de militaire steun aan de Arabische gewapende tegenstanders van Israël ten tijde van de Zesdaagse Oorlog (1967), de Jom Kipoeroorlog (1973) en de Israëlisch-Libanese Oorlog (1982). De entree is gratis.
Continue reading “Lezing: ‘Undeclared Wars with Israel’.”